آذربايجان خواننده‌ليك صنعتي‌نين انكشافي تاريخيندن

دونيانين ان قديم و مدني خالقلاريندان اولان آذربايجان خالقي اؤزونون تاريخي، مادي ـ مدنيت آبيده‌لري، زنگين ادبياتي، اينجه‌صنعتي و موسيقي مدنيتي ايله حاقلي اولاراق، فخر ائدير. بو نجيب، حساس قلبلي خالقين وطني اودلار يوردو، هم ده سئحركار موسيقي دياري كيمي مشهوردور.

موسيقي شن گونلرده، بايراملاردا، ايسترسه ده آغير و اضطرابلي واختلاردا بئله خالقا معنوي داياق اولموشدور. چونكي آذربايجان موسيقيسي گله‌جگه بؤيوك اينام حسي، نيك‌بين‌ليك، اينساني جسور، مبارز اولماغا روحلانديران موتيولرله دولودور.

بونا گؤره‌دير كي، عصرلردن بري آذربايجانين موسيقي ياراديجيلاري و خواننده‌لري ميلي بايراملاردا، توي مراسيملرينده ميثيلسيز چيخيشلاري ايله گئنيش كوتله‌لرين رغبتيني قازانميشلار.

ادامه نوشته

میثیلسیز خزینه

گؤركملي موسيقي تدقيقاتچيسي فريدون شوشينسكي‌نين «آذربايجان خالق موسيقيچيلري» آدلي سامباللي اثرينده آذربايجان خالقي‌نين معنوي خزينه‌سي‌نين اَن ماراقلي فعال ساحه‌لريندن بيرينه توخونولور. كيتابدا خالق موسيقيسي و اونون تانينميش نماينده‌لري حاقيندا ايلك دفعه اطرافلي معلومات وئريلير.
معلوم اولدوغو كيمي آذربايجان موسيقي مدنيتي‌نين و خالق اينجه‌صنعتي‌نين چوخ عصرليك عنعنه‌لري واردير. گؤركملي اينجه‌صنعت اوستادلاري، خالق چالغي آلتلرينده چالانلار، خصوصيله خالق خواننده‌لري بو عنعنه‌لري نسيلدن نسيله ياشاداراق بؤيوك و زنگين بير ارث ياراتميشلار. كلاسيك خواننده‌لرين تجربه و ارثيني نوت و سس يازما سايه‌سينده اؤيرنمك ايسه يالنيز بيزيم عصرده مومكون اولموشدور.

ادامه نوشته

آذربایجان خالق موسیقیچیلری

بو كيتابدا آذربايجان موسيقي مدنيتي‌نين ان فعال و ان ماراقلي ساحه‌لريندن بيري اولان خالق موسيقيچيلري حاقيندا اطرافلي صحبت آچيلير.
كيتابدا آذربايجانين ووكال، ايسترسه ده چالغي موسيقيسي‌نين تاريخينده گؤركملي رول اويناميش 51 مشهور موسيقيچي‌نين حياتي و موسيقي فعاليتي، آرشيو سندلري و نادر شكيللر اَساسيندا ايشيقلانديريلير. بوندان علاوه آذربايجاندا ايلك «سازنده دسته‌لري و آنسامبللاري»، «شرق كنسرتلري» و «شرق گئجه‌لري» عيني زاماندا اوپئرا تئاتريميزين تاريخي حاقيندا قيمتلي معلوماتلار وئريلير.
روس، لهستان، فرانسه، آلمان، فارس و تورك اينجه‌صنعتي خاديملري‌نين، موسيقي‌شناسلارين، يازيچي و تدقيقاتچي عاليملرين آذربايجان خالق موسيقيچيلري حاقيندا قيمتلي خاطيره، مقاله و رأيلريندن ده يئري گلديكجه استفاده اولونموشدور. كيتاب موسيقي تاريخيميزين ايكي عصرليك دؤرونو احاطه ائدير. فريدون شوشينسكي‌نين «آذربايجان خالق موسيقيچيلري» كيتابي زنگين موسيقيميزين تاريخي ايله ماراقلانان گئنيش اوخوجو كوتله‌سينه و موسيقي اجتماعيتيميزه قيمتلي هديه‌دير.

تار (حئكايه)

«شهره گلديگيم هئچ ايكي ايل ده دئييل. شوكور آللاها، اؤزومه گؤره قازانميشام. بالاجا دوكانيم دا وار. بير قدر ده پول توپلاميشام. آللاه قويسا، بو گون ـ صاباح ائو ده آلارام.
آتام دئييردي كي، شهرده ياشاماق، ايشله‌مك چتيندي. اورا بيزيم كند دئييل. باكيدا هر جور آدام وار. هميشه آييق ـ ساييق اول. واللاه، باكي بيزيم كنددن ده ساكيت يئر ايميش. هئچ بيزيم كندده‌كي، دله‌دوزلر بورادا يوخدو».
ـ قارداش اوغلو، اولار، بو تاري بير ـ ايكي ساعاتليغا يانينا قويوم؟ ـ اللي ـ اللي بئش ياشيندا، اوزوندن مئهريبانليق ياغان بير كيشي گول‌الديني شيرين خيالدان آييردي ـ خسته‌خانايا گئديرم، قارداشيم آغير خسته‌له‌نيب. اونا باش چكيب گليرم.
ـ نييه اولمور، عمي، آرخايين اولون. وئرين منه، قويوم گؤز قاباغينا. نه واخت گلسه‌نيز، گؤتوره بيلرسينيز.
گول‌الدين تاري آليب پيش‌تاختانين آرخاسينداكي ماسانين اوستونه قويدو.
گول‌الدينين دوكاني شهرين مركزينده يئرلشديگيندن تئز ـ تئز بورا اجنبيلر ده گليرلر. بو گون دوكانا بير آذربايجانلييلا گؤركميندن اينگيليسه اوخشايان بير نفر شخصين گيرمه‌سي ده اونو تعجوبلنديرمه‌دي. اينگيليس حئيرانليقلا تاري گؤستريب نه‌سه دئدي:
ترجومه‌چي:
ـ جناب كارل تارلا ماراقلانير. مشهور بيزنئسمندي. دونيانين هر يئرينده ايري موسسيسه‌لري وار. بيزيم موسيقي‌نين وورغونودور.
گول‌الدين:
ـ بويورون، باخين، دئيه‌رك تاري اينگيليسه اوزاتدي.
اينگيليس تاري الينه آليب او اوزه، بو اوزه چئويردي. سيملريني دينقيلداتدي، پرده‌لرينه ال گزديردي، آشيقلارينا بارماغي ايله توخونوب اؤز ديلينده نه‌سه دئدي:
ـ جناب كارل تاري آلماق ايسته‌يير، ـ ترجومه‌چي اوزونو گول‌الدينه چئويردي.
گول‌الدين:
ـ تار ساتليق دئييل، امانتدير. صاحيبي ايندي گليب آپاراجاق.
ترجومه‌چي تارين امانت اولوغونو اينگيليسه باشا سالدي. اينگيليس نه‌سه دئدي و ترجومه‌چي اجنبي‌نين تارا ايكي يوز دوللار وئرمك ايسته‌ديگيني سؤيله‌دي.
ـ دئديم، ساتا بيلمه‌رم، امانتدير.
ـ بلكه، بئش يوز دوللار؟ ـ اينگيليس ترجومه‌چي واسيطه‌سيله ساتيجي ايله دييالوگو داوام ائتدي.
ـ تاري قايتارين منه، ساتميرام، والسلام!
ـ مين دوللار وئريرم.
ـ ساتماياجاغام.
ـ ايكي مين دوللار.
ترجومه‌چي آز قالا يالواراراق:
ـ ائل‌اوغلو، گؤرورم ياخشي اوغلانسان. جناب كارل دا سنين اعتيبارينا حئيران قاليب. شهرده چوخلو تار گؤرسه ده قلبينه بو تار ياتيب. لاپ سنه دؤرد مين دوللار دا وئرر. تاري سات بيزه. آل بو مين دولاري بئح كيمي، اوچ مين دوللاري دا گونون آخيرينا كيمي گتيره‌جگم.
او، الينده‌كي اوچ دنه يوزلوك دوللاري گول‌الدينين اووجونا باسدي. خئييرلي اولسون.
موشتريلر دوكاندان چيخسالاردا، گول‌الدين يئرينده دونوب قالميشدي. او، نه‌يه گؤره راضيليق وئردي؟ بيردن نه ايسه قيمتلي بير شئي تاپميش كيمي قيشقيردي:
ـ تاپديم! اعلا!
بير آز كئچميش تارين صاحيبي قاييتدي:
ـ آللاه كؤمگين اولسون. تاري وئر گئديم.
ـ عمي، تاري ساتين منه ده، نه قدر ايسته‌سه‌نيز پول وئره‌رم، ـ گول‌الدين دئدي.
ـ بالا، موسيقي آلتلري ماغازاسيندا كئفين ايسته‌ين قدر تار وار. گئت، اونلاردان هانسيني ايسته‌سن آل. بونو ايسه ساتميرام، آتامين ياديگاريدير.
بير آز اول گول‌الدينه اينگيليس نئجه ديل تؤكوردوسه، ايندي گول‌الدين تار صاحيبيني ائله يولا گتيرمك ايسته‌ييردي. چوخ چك ـ چئويردن سونرا گول‌الدين ايستگينه چاتدي. ايكي مين دوللارا راضيلاشديلار. كارلدان آلديغي مين دوللاري اؤزونون ييغيب توپلاديغي مين دوللارين اوستونه قويوب وئردي تار صاحيبينه.
يامان سئوينيردي. بير نئچه ساعاتا ايكي مين دوللار دوشوردو قاباغا. بير آزدان ترجومه‌چي پولو گتيره‌جك. دوغرودان دا آدامينكي گتيرنده گتيرر.
... آما گول‌الدين بيلميردي كي، اونونكو گتيرمه‌ييب. اوچ نفر فيريلداقچي كنددن گلميش اوغلاني آلداداراق آيلارلا زحمت چكيب قازانديغي مين دوللاري اليندن آليب.
آخشام دوشوردو. گول‌الدين صبيرسيزليكله ترجومه‌چي‌نين گلمه‌سيني گؤزله‌ييردي.

یازان : جوشغون ايبراهيملي
کؤچورن : سردريلي